Elektrik tesisatları; işletmelerde enerjinin güvenli ve kesintisiz bir şekilde dağıtılmasını sağlayan, yangın risklerinin önlenmesi ile can, mal ve üretim güvenliği açısından kritik öneme sahip sistemlerdir. Bu tesisatların periyodik kontrolleri; İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği, Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, ilgili yasal mevzuatlar, standartlar ve gereklilikleri doğrultusunda gerçekleştirilmektedir.
1. Periyodik Kontrol Kriterleri
Elektrik tesisatlarının periyodik kontrollerinde aşağıdaki teknik ve emniyet kriterleri esas alınır:
- Tasarım ve Proje Uygunluğu: Tesisin mevcut elektrik altyapısının, yetkili mercilerce onaylanmış elektrik tesisat projelerine (tek hat şemaları, aydınlatma ve kuvvet projeleri vb.) uygun olup olmadığı denetlenir. İşletme sürecinde projeden bağımsız olarak yapılan izinsiz eklemeler, uygunsuz hat çekimleri veya kapasite aşımları tespit edilerek kayıt altına alınır.
- Malzeme ve Koruma Sınıfı Kriterleri:Kullanılan ekipmanların ortam şartlarına (toz, nem, patlayıcı ortam) uygun IP koruma sınıflarında olması, kablo renk kodlamalarının standardı sağlaması ve panolarda gerekli tehlike/uyarı etiketlerinin eksiksiz bulunması değerlendirme kriterlerimiz arasındadır.
2. Periyodik Kontrol Metotları
Periyodik kontrol faaliyetleri, tarafsız, bağımsız ve izlenebilir şekilde aşağıdaki yöntemlerle yürütülür:
- Görsel Muayene: Cihazlı testlere geçilmeden önce tesisatın, panoların ve kablo güzergahlarının fiziki bütünlüğü, bağlantı noktalarının durumu ve mekanik hasarlar uzman mühendislerimizce yerinde incelenir.
- Fonksiyon Testleri: Elektrik panoları ve makineler üzerindeki şalter mekanizmaları, motor koruma şalterleri, güvenlik kilit sistemleri (interlock) ve uyarı sinyallerinin tasarlandığı gibi doğru ve güvenli çalışıp çalışmadığını doğrulamak amacıyla yapılan operasyonel testlerdir.
- Süreklilik Testleri: Koruma iletkenlerinin (topraklama hatları) ve eşpotansiyel dengeleme baralarının kopuksuz bir şekilde tüm sisteme ulaşıp ulaşmadığı hassas cihazlarla test edilir.
- İzolasyon Direnci Ölçümü: Elektrik akımı taşıyan kabloların kendi aralarında ve toprağa karşı olan yalıtım seviyeleri yüksek voltaj altında ölçülerek, kısa devre veya gövdeye kaçak riskleri tespit edilir.
- Çevrim Empedansı Ölçümü: Olası bir kısa devre veya kaçak anında, sigorta ve şalterlerin zamanında açma yapabilmesi için arıza akımının izleyeceği devrenin direnci ölçülür. Bu metotla koruma elemanlarının tepki süresi doğrulanır.
- Kaçak Akım Rölesi Testi: Can ve yangın güvenliğinin temel şartı olan kaçak akım rölelerine cihaz aracılığıyla yapay bir hata akımı (örneğin 30mA) gönderilir. Rölenin standartların öngördüğü milisaniyeler (ms) içinde elektriği kesip kesmediği ölçülür.
- Termografik Muayene: Elektrik akımı taşıyan ancak gözle görülemeyen noktalardaki (klemensler, şalter girişleri, bara bağlantıları) faz dengesizliği veya gevşeklik kaynaklı anormal ısınmalar termal kameralarla taranarak yangın riskleri haritalandırılır.
3. Raporlama ve Uygunluk Kararı
Periyodik kontrol sonucunda hazırlanan rapor; uygulanan kontrol metotlarını, ölçüm sonuçlarını, mevzuat ve standart referanslarını ve uygunluk durumunu açık şekilde içerir. Uygunluk kararı, yalnızca objektif teknik veriler ve ölçülebilir kriterler esas alınarak verilir.
Sonuç: Elektrik tesisatları periyodik kontrolleri, teknik yeterlilik, tarafsızlık ve güvenilirlik ilkeleri doğrultusunda gerçekleştirilerek, ekipmanların güvenli işletilmesi ve basınç kaynaklı risklerin önlenmesi amaçlanmaktadır.